Δύο διαφορετικά προϊόντα της ίδιας παγκόσμιας μάρκας αλλαντικών και κονσερβοποιημένων τροφίμων, σε δυο μεγάλες αλυσίδες σουπερμάρκετ, βρέθηκαν μέσα σε λίγους μήνες στο επίκεντρο των επίσημων ελέγχων της Κρατικής Γεωργικής και Επιθεώρησης Τροφίμων της Τσεχίας (SZPI), καθώς οι εργαστηριακές αναλύσεις αποκάλυψαν ότι η πραγματική τους σύνθεση δεν αντιστοιχούσε στις πληροφορίες της επισήμανσης. Το νεότερο περιστατικό θεωρήθηκε ιδιαίτερα σοβαρό, επειδή συνδύαζε δύο διαφορετικές παραβάσεις: παρουσία και άλλου είδους κρέατος από αυτο που δηλώνεται στην ετικέτα και μη αναγραφή αλλεργιογόνου συστατικού.
Η υπόθεση αφορά το προϊόν λουκάνικα ZWAN σε συσκευασία 270 γραμμαρίων, παρτίδα L2K2, με ημερομηνία ελάχιστης διατηρησιμότητας 16 Σεπτεμβρίου 2028 και χώρα προέλευσης την Ολλανδία. Το δείγμα συλλέχθηκκατά τη διάρκεια επίσημου ελέγχου σε κατάστημα της αλυσίδας Tesco και εξετάστηκε σε διαπιστευμένο εργαστήριο της SZPI. Η ZWAN αποτελεί μία από τις πλέον γνωστές ευρωπαϊκές μάρκες κονσερβοποιημένων προϊόντων κρέατος, με πολυετή παρουσία σε δεκάδες χώρες και ιδιαίτερα υψηλή αναγνωρισιμότητα και στην Ελλάδα.
Οι εργαστηριακές αναλύσεις που πραγματοποιήθηκαν σε διαπιστευμένο εργαστήριο της SZPI απέδειξαν την παρουσία κρέατος κοτόπουλου παρότι το προϊόν παρουσιαζόταν ως χοιρινά λουκάνικα. Παράλληλα, ανιχνεύθηκε πρωτεΐνης σόγιας, η οποία αποτελεί αναγνωρισμένο αλλεργιογόνο σύμφωνα με τη νομοθεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, χωρίς όμως να αναγράφεται στον κατάλογο των συστατικών της συσκευασίας. Με βάση τα αποτελέσματα των αναλύσεων, η τσεχική αρχή χαρακτήρισε το προϊόν ταυτόχρονα ως επικίνδυνο τρόφιμο και ως νοθευμένο ή παραποιημένο προϊόν, καθώς η πραγματική σύνθεσή του δεν αντιστοιχούσε στις πληροφορίες που παρείχε η συσκευασία στον καταναλωτή.
Πρόκειται για το δεύτερο αντίστοιχο περιστατικό μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα. Τον Μάρτιο του 2026, η ίδια αρχή είχε εντοπίσει κονσέρβα με κοκτέιλ λουκάνικα ZWAN βάρους 400 γραμμαρίων, η οποία διατίθετο μέσω της αλυσίδας σούπερ μάρκετ Albert. Και σε εκείνη την περίπτωση οι εργαστηριακές αναλύσεις αποκάλυψαν παρουσία πρωτεϊνών κοτόπουλου που δεν αναφέρονταν στη λίστα των συστατικών. Η συγκεκριμένη παρτίδα έφερε διαφορετικό κωδικό και ημερομηνία ελάχιστης διατηρησιμότητας. Οι αρχές προχώρησαν στις προβλεπόμενες ενέργειες για την απόσυρσή της από την αγορά, χαρακτηρίζοντας το προϊόν ως νοθευμένο λόγω παραπλανητικής επισήμανσης.
Η τσεχική αρχή έχει δημοσιοποιήσει σειρά υποθέσεων στις οποίες οι εργαστηριακές αναλύσεις αποκάλυψαν αποκλίσεις μεταξύ της πραγματικής σύνθεσης και των πληροφοριών της επισήμανσης σε διαφορετικές κατηγορίες τροφίμων, όπως προϊόντα κρέατος, κονσέρβες ψαριών, γαλακτοκομικά, ζυμαρικά, ποτά και συμπληρώματα διατροφής. Σε αρκετές περιπτώσεις διαπιστώθηκαν μικρότερες ποσότητες βασικών συστατικών από τις δηλωμένες, παρουσία διαφορετικών πρώτων υλών ή μη δηλωμένων αλλεργιογόνων, γεγονός που οδήγησε στον χαρακτηρισμό των προϊόντων ως νοθευμένων ή παραπλανητικά επισημασμένων.
Οι δύο πρόσφατες υποθέσεις των προϊόντων ZWAN, δείχνουν ότι οι επίσημοι έλεγχοι τροφίμων δεν περιορίζονται μόνο στην ανίχνευση παθογόνων μικροοργανισμών, χημικών επιμολυντών ή υπολειμμάτων φυτοφαρμάκων. Εξίσου σημαντικό αντικείμενο των ελέγχων αποτελεί η επαλήθευση της αυθεντικότητας των τροφίμων και της αξιοπιστίας της επισήμανσης, ώστε η πραγματική σύνθεση να συμφωνεί με τις πληροφορίες που παρέχονται στον καταναλωτή. Σύμφωνα με τον Κανονισμό (ΕΕ) 1169/2011, όλα τα συστατικά ενός τροφίμου πρέπει να αναγράφονται με ακρίβεια, ενώ τα αλλεργιογόνα οφείλουν να επισημαίνονται υποχρεωτικά και με ευδιάκριτο τρόπο. Η παράλειψη αυτών των πληροφοριών μπορεί να επηρεάσει τόσο την προστασία της δημόσιας υγείας όσο και το δικαίωμα του καταναλωτή να γνωρίζει την πραγματική σύνθεση του προϊόντος που αγοράζει.
Η σόγια αποτελεί ένα από τα δεκατέσσερα υποχρεωτικά δηλούμενα αλλεργιογόνα στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Σε άτομα με αλλεργία στη σόγια, ακόμη και μικρές ποσότητες πρωτεΐνης μπορούν να προκαλέσουν κνίδωση, γαστρεντερικές διαταραχές, δυσκολία στην αναπνοή ή, σε σοβαρές περιπτώσεις, αναφυλακτική αντίδραση. Για τους καταναλωτές αυτούς, η ορθή επισήμανση δεν αποτελεί απλώς πληροφορία, αλλά βασικό μέτρο πρόληψης.
Αντίθετα, η παρουσία μη δηλωμένου κοτόπουλου δεν σημαίνει απαραίτητα ότι το προϊόν είναι επικίνδυνο για τον γενικό πληθυσμό. Αποτελεί όμως σαφή απόκλιση από την επισήμανση και παραπλανητική πληροφόρηση, καθώς ο καταναλωτής αγοράζει ένα προϊόν θεωρώντας ότι περιέχει αποκλειστικά χοιρινό κρέας. Η ορθή αναγραφή του είδους του κρέατος είναι ιδιαίτερα σημαντική για άτομα που ακολουθούν ειδικά διατροφικά πρότυπα, έχουν θρησκευτικούς περιορισμούς ή επιλέγουν συγκεκριμένες πρώτες ύλες για προσωπικούς λόγους.
Η επιβεβαίωση τέτοιων αποκλίσεων δεν βασίζεται σε οπτική εκτίμηση αλλά σε εξειδικευμένες εργαστηριακές αναλύσεις. Οι αρμόδιες αρχές χρησιμοποιούν διεθνώς αναγνωρισμένες μεθόδους όπως η αλυσιδωτή αντίδραση πολυμεράσης (PCR), η οποία ανιχνεύει γενετικό υλικό συγκεκριμένων ζωικών ειδών ακόμη και μετά από θερμική επεξεργασία, καθώς και ανοσολογικές τεχνικές ELISA για τον εντοπισμό ειδικών πρωτεϊνών αλλεργιογόνων. Οι μέθοδοι αυτές παρέχουν υψηλή αξιοπιστία και επιτρέπουν την επιβεβαίωση της πραγματικής σύνθεσης ενός τροφίμου ακόμη και όταν τα συστατικά δεν είναι δυνατό να αναγνωριστούν μακροσκοπικά.
Η παρουσία κοτόπουλου σε προϊόν που δηλώνεται ως χοιρινό μπορεί να οφείλεται σε διαφορετικές αιτίες. Ένα πιθανό ενδεχόμενο είναι η διασταυρούμενη επιμόλυνση κατά την παραγωγή, όταν διαφορετικά προϊόντα παρασκευάζονται στις ίδιες γραμμές παραγωγής και ο καθαρισμός του εξοπλισμού δεν απομακρύνει πλήρως τα υπολείμματα προηγούμενων παρτίδων. Εξίσου πιθανές είναι αστοχίες στη διαχείριση των πρώτων υλών, λάθη κατά την ανάμιξη των συστατικών, προβλήματα στην ιχνηλασιμότητα ή εσφαλμένη επισήμανση μετά από αλλαγή της σύνθεσης του προϊόντος. Η διερεύνηση της ακριβούς αιτίας αποτελεί αντικείμενο των αρμόδιων αρχών και της ίδιας της επιχείρησης τροφίμων.
Για τις βιομηχανίες τροφίμων, τέτοιες υποθέσεις υπογραμμίζουν τη σημασία της αποτελεσματικής εφαρμογής συστημάτων διαχείρισης ασφάλειας τροφίμων, της ορθής διαχείρισης αλλεργιογόνων και της επαλήθευσης των πληροφοριών που συνοδεύουν κάθε προϊόν. Η αξιολόγηση των προμηθευτών, η πλήρης ιχνηλασιμότητα των πρώτων υλών, ο αποτελεσματικός διαχωρισμός των γραμμών παραγωγής, η επικύρωση των διαδικασιών καθαρισμού, οι περιοδικοί εργαστηριακοί έλεγχοι και η επιβεβαίωση ότι η επισήμανση ανταποκρίνεται στην πραγματική σύνθεση αποτελούν βασικά στοιχεία για την πρόληψη αντίστοιχων περιστατικών.
Οι δύο υποθέσεις της ZWAN δείχνουν επίσης ότι οι επίσημοι έλεγχοι δεν εστιάζουν αποκλειστικά στην ανίχνευση κινδύνων για τη δημόσια υγεία. Τα τελευταία χρόνια, η SZPI έχει δημοσιοποιήσει σειρά περιπτώσεων στις οποίες διαπιστώθηκαν αποκλίσεις μεταξύ της επισήμανσης και της πραγματικής σύνθεσης σε προϊόντα κρέατος, ψαριών, γαλακτοκομικών, ζυμαρικών και άλλων κατηγοριών τροφίμων. Σε αρκετές από αυτές τις υποθέσεις οι εργαστηριακές αναλύσεις αποκάλυψαν μικρότερη περιεκτικότητα βασικών συστατικών από τη δηλωμένη, διαφορετικά είδη πρώτων υλών ή μη δηλωμένα αλλεργιογόνα, οδηγώντας στον χαρακτηρισμό των προϊόντων ως νοθευμένων ή παραπλανητικά επισημασμένων.
Τα πρόσφατα ευρήματα επιβεβαιώνουν ότι η αξιοπιστία της επισήμανσης αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της ασφάλειας των τροφίμων. Η ακριβής αναγραφή της σύνθεσης, των αλλεργιογόνων και των πρώτων υλών προστατεύει τους καταναλωτές, διευκολύνει την τεκμηριωμένη επιλογή προϊόντων και ενισχύει τη διαφάνεια στην αλυσίδα τροφίμων, ενώ οι επίσημοι εργαστηριακοί έλεγχοι αποτελούν βασικό εργαλείο για την επαλήθευση ότι οι πληροφορίες της συσκευασίας ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα.
Το Cibum είναι εξειδικευμένο site ενημέρωσης για την ασφάλεια τροφίμων. Οι πληροφορίες του άρθρου έχουν ενημερωτικό χαρακτήρα. Για περισσότερες λεπτομέρειες πατήστε ΕΔΩ.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
