Η ωχρατοξίνη Α ανιχνεύθηκε πάνω από τα ευρωπαϊκά όρια ασφαλείας σε παρτίδα αποξηραμένων σύκων ιδιωτικής ετικέτας της Lidl, ενώ το ίδιο προϊόν είχε εμπλακεί και σε προηγούμενες ανακλήσεις λόγω μυκοτοξινών και αφλατοξινών
Η Lidl ανακοίνωσε χθες 21 Μαΐου 2026 ανάκληση παρτίδας αποξηραμένων σύκων Alesto στη Φινλανδία, μετά τον εντοπισμό ωχρατοξίνης Α σε επίπεδα που υπερβαίνουν τα επιτρεπόμενα όρια της ευρωπαϊκής νομοθεσίας. Η Alesto είναι ιδιωτική ετικέτα της Lidl. Με την επωνυμία Alesto πωλούνται κυρίως ξηροί καρποί, αποξηραμένα φρούτα, σπόροι, μείγματα ξηρών καρπών και σχετικά σνακ. Η ανάκληση αφορά το προϊόν Alesto Kuivatut viikunat σε συσκευασία 200 γραμμαρίων, με ημερομηνία ανάλωσης κατά προτίμηση πριν από τις 28 Φεβρουαρίου 2027 και αριθμό παρτίδας LOT 5785. Η εταιρεία κάλεσε τους καταναλωτές να επιστρέψουν τα προϊόντα στα καταστήματα Lidl για επιστροφή χρημάτων αναφέροντας στην ανακοίνωση: “Εάν τα τρόφιμα που περιέχουν χαμηλές συγκεντρώσεις ωχρατοξίνης Α καταναλώνονται σε μικρές ποσότητες, συνήθως δεν προκαλούν δυσμενείς επιπτώσεις στην υγεία. Ωστόσο, η μακροχρόνια έκθεση μπορεί να είναι επιβλαβής για την υγεία. Η ωχρατοξίνη είναι μια τοξίνη μούχλας που μπορεί να σχηματιστεί, για παράδειγμα, σε αποξηραμένα φρούτα σε υγρές συνθήκες”.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Γαλακτοβιομηχανία παραδέχθηκε την ενοχή της ενώπιον του δικαστηρίου για φονική επιδημία λιστερίωσης
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ανάκληση αλατιού λόγω επιμόλυνσης από μικροσκοπικά κομμάτια φελιζόλ
Οι μυκοτοξίνες αποτελούν σοβαρό πρόβλημα ασφάλειας τροφίμων λόγω της υψηλής τοξικότητάς τους αλλά και της σταθερότητάς τους στις θερμικές επεξεργασίες. Οι ουσίες αυτές δεν καταστρέφονται εύκολα με το ψήσιμο, τη θερμική επεξεργασία ή το μαγείρεμα. Aυτό σημαίνει ότι ένα μολυσμένο προϊόν μπορεί να παραμείνει επικίνδυνο ακόμη και μετά από επεξεργασία. Η ωχρατοξίνη Α θεωρείται μία από τις σημαντικότερες μυκοτοξίνες που ανιχνεύονται στα αποξηραμένα φρούτα. Η νεφροτοξική της δράση είναι η πλέον τεκμηριωμένη, καθώς έχει συσχετιστεί με χρόνια και οξεία νεφρική βλάβη και με την ενδημική νεφροπάθεια των Βαλκανίων. Επιστημονικές μελέτες έχουν επίσης καταδείξει ανοσοτοξικές, ηπατοτοξικές, νευροτοξικές και τερατογόνες επιδράσεις, ιδιαίτερα σε περιπτώσεις παρατεταμένης έκθεσης ή υψηλής πρόσληψης. Ο Διεθνής Οργανισμός Έρευνας για τον Καρκίνο (IARC) έχει ταξινομήσει την ωχρατοξίνη Α ως πιθανώς καρκινογόνο για τον άνθρωπο στην Ομάδα 2Β.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Μασούτης: Πρόστιμο για υψηλότερη χρέωση στο ταμείο σε κατάστημα της Αττικής
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Πεπόνια: Γέμισαν πάγκοι σε λαϊκές και σουπερμάρκετ – Τα τελευταία στοιχεία της EFSA για πολλαπλά υπολείμματα φυτοφαρμάκων
Σύμφωνα με την ανακοίνωση, η ωχρατοξίνη Α εντοπίστηκε σε επίπεδα πάνω από τα θεσμοθετημένα όρια ασφαλείας. Η ουσία ανήκει στις μυκοτοξίνες, δηλαδή σε τοξικές ενώσεις που παράγονται φυσικά από μύκητες κυρίως των γενών Aspergillus και Penicillium. Οι μύκητες αυτοί μπορούν να αναπτυχθούν κατά την καλλιέργεια, τη συγκομιδή, την αποξήρανση, τη μεταφορά και την αποθήκευση τροφίμων, ιδιαίτερα όταν επικρατούν συνθήκες αυξημένης υγρασίας και θερμοκρασίας. Τα αποξηραμένα φρούτα και ειδικά τα σύκα θεωρούνται από τα πλέον ευάλωτα προϊόντα σε τέτοιου είδους επιμολύνσεις.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Εκατοντάδες κρούσματα σαλμονέλας στην Ευρώπη από μολυσμένα αυγά
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Μπανάνα: Η απροσδόκητα αρνητική πλευρά της που αιφνιδίασε τους ερευνητές του Πανεπιστημίου Davis
Η ανάκληση στη Φινλανδία έρχεται να προστεθεί σε σειρά αντίστοιχων περιστατικών που έχουν καταγραφεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση τα τελευταία χρόνια και αφορούν αποξηραμένα σύκα ιδιωτικής ετικέτας της Lidl. Τον Δεκέμβριο του 2025, οι αρμόδιες αρχές της Σλοβενίας ανακοίνωσαν την ανάκληση του προϊόντος “Suhe fige Alesto” σε συσκευασία 250 γραμμαρίων, μετά από επίσημο έλεγχο που αποκάλυψε υπέρβαση των επιτρεπόμενων ορίων ωχρατοξίνης Α. Το προϊόν έφερε ημερομηνία ανάλωσης πριν από τις 15 Μαΐου 2026 και αριθμό παρτίδας LOT 090072288-11-100. Παραγωγός ήταν η εταιρεία Eurofood και τα σύκα προέρχονταν από την Τουρκία. Οι σλοβενικές αρχές χαρακτήρισαν το περιστατικό ως χημικό κίνδυνο και κάλεσαν τους καταναλωτές να μην καταναλώσουν το προϊόν.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ανακαλούνται γαριδάκια λόγω επικίνδυνων επιμολυντών που συνδέονται με καρκινογόνες ουσίες
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Κοινό συμπλήρωμα διατροφής μπορεί να αλλοιώσει εξετάσεις αίματος και να οδηγήσει σε λανθασμένες διαγνώσεις, προειδοποιεί το BfR
Λίγους μήνες νωρίτερα, τον Δεκέμβριο του 2024, η Lidl είχε ανακοινώσει νέα ανάκληση αποξηραμένων σύκων της ίδιας μάρκας, μετά τον εντοπισμό εξαιρετικά υψηλών επιπέδων αφλατοξινών σε επίσημο έλεγχο στη Σλοβενία. Σύμφωνα με τα στοιχεία που διαβιβάστηκαν και στο ευρωπαϊκό σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης RASFF, η αφλατοξίνη Β1 ανιχνεύθηκε σε συγκέντρωση 180 μg/kg έναντι ανώτατου επιτρεπόμενου ορίου 6 μg/kg, ενώ οι ολικές αφλατοξίνες έφτασαν τα 210 μg/kg με νομοθετικό όριο τα 10 μg/kg.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Μολυσμένο τυρί πίσω από νέα επιδημία μελιταίου πυρετού – Πρώτη η Ελλάδα στην ΕΕ σε κρούσματα
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Μορταδέλα, σαλάμι και μπέικον: Έλληνες ερευνητές κατέγραψαν μεταφορά μικροπλαστικών από τις συσκευασίες – Συστάσεις αποθήκευσης
Τα περιστατικά αυτά εντάσσονται σε ένα ευρύτερο ευρωπαϊκό μοτίβο αυξημένων ειδοποιήσεων για αποξηραμένα σύκα, κυρίως τουρκικής προέλευσης. Σύμφωνα με στοιχεία του RASFF, κατά την περίοδο 2017–2021 καταγράφηκαν 325 κοινοποιήσεις που αφορούσαν αποξηραμένα σύκα, με τις αφλατοξίνες να αποτελούν την κύρια αιτία ειδοποίησης και την ωχρατοξίνη Α τη δεύτερη συχνότερη. Το πρώτο τρίμηνο του 2026, περίπου το 90% των ειδοποιήσεων για ωχρατοξίνη Α στην Ευρωπαϊκή Ένωση σχετιζόταν με τουρκικά αποξηραμένα σύκα.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Το κεμπάπ μεγάλης αλυσίδας υπεύθυνο για απανωτές μολύνσεις με νοσηλείες παιδιών και κρούσματα νεφρικής ανεπάρκειας
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Η ελληνική ανάκληση μετατράπηκε σε ευρωπαϊκό συναγερμό για ουσία με ηπατοτοξική δράση 40% πάνω από το όριο
Η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA) έχει επισημάνει ότι τα περιθώρια έκθεσης στην ωχρατοξίνη Α ενδέχεται να δημιουργούν ανησυχία για ορισμένες ομάδες καταναλωτών. Τα παιδιά, οι ηλικιωμένοι, τα άτομα με νεφρική νόσο και όσοι καταναλώνουν συστηματικά μεγάλες ποσότητες αποξηραμένων φρούτων θεωρούνται πιο ευάλωτες ομάδες. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, τα ανώτατα επιτρεπόμενα επίπεδα ωχρατοξίνης Α στα αποξηραμένα σύκα έχουν οριστεί στα 8,0 μg/kg βάσει της σχετικής νομοθεσίας για τις μυκοτοξίνες στα τρόφιμα. Τα όρια αυτά καθορίστηκαν αρχικά με τον Κανονισμό (ΕΚ) 1881/2006 και στη συνέχεια επανεξετάστηκαν μετά από νέες επιστημονικές αξιολογήσεις της EFSA το 2020, οι οποίες οδήγησαν σε εισηγήσεις για επέκταση των ορίων και σε πρόσθετες κατηγορίες τροφίμων.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ψάρια: Οι 4 πιο συνηθισμένες απάτες που επιβαρύνουν τον καταναλωτή
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Οι δηλώσεις του Μελ Γκίμπσον περί «θεραπείας» του καρκίνου με αντιπαρασιτικό φάρμακο και οι αντιδράσεις των επιστημόνων (βίντεο)
Η επιστημονική βιβλιογραφία επιβεβαιώνει ότι τα αποξηραμένα σύκα παρουσιάζουν ιδιαίτερη ευαισθησία σε μυκητολογικές μολύνσεις. Οι καρποί μπορούν να μολυνθούν ήδη από το στάδιο της ωρίμανσης στο δέντρο και να συνεχίσουν να επιβαρύνονται κατά τη συγκομιδή, την αποξήρανση και την αποθήκευση. Οι κυριότερες μυκητολογικές αλλοιώσεις περιλαμβάνουν σήψεις από Aspergillus, Alternaria και Botrytis, καθώς και ενδοσήψη του καρπού. Ορισμένα στελέχη Aspergillus παράγουν αφλατοξίνες και ωχρατοξίνη Α σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Τα 5 πιο επικίνδυνα ληγμένα τρόφιμα που μπορεί να κρύβονται στο ψυγείο σας
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ανακαλούνται 15 πασίγνωστα αρώματα λόγω επικίνδυνων χημικών ουσιών (λίστα)
Μελέτη που ανέλυσε δεδομένα 14 ετών κοινοποιήσεων αφλατοξινών στο RASFF για την περίοδο 2010–2023 κατέδειξε ότι τα φιστίκια, τα αράπικα φιστίκια και τα αποξηραμένα σύκα εμφανίζουν τον υψηλότερο κίνδυνο επιμόλυνσης. Η ίδια μελέτη ανέδειξε έντονη εποχική κορύφωση στα σύκα τουρκικής προέλευσης κατά το τελευταίο τρίμηνο κάθε έτους και πενταπλάσια αύξηση των μέσων επιπέδων αφλατοξινών στα τουρκικά σύκα κατά τη διάρκεια της εξεταζόμενης περιόδου. Άλλη μελέτη που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Food Control και αξιολόγησε δεδομένα RASFF για τουρκικά αποξηραμένα σύκα από το 2002 έως το 2019 διαπίστωσε ότι τα έτη με συνθήκες ξηρασίας εμφάνιζαν τον υψηλότερο αριθμό ειδοποιήσεων. Τα έτη 2007 και 2012 καταγράφηκαν ως οι χρονιές με τις περισσότερες κοινοποιήσεις, γεγονός που υποδεικνύει πιθανή συσχέτιση μεταξύ κλιματικών συνθηκών και αυξημένης ανάπτυξης μυκοτοξινών.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Πώς θα διατηρήσετε τη φέτα αναλλοίωτη για έως και πέντε εβδομάδες στο ψυγείο με δύο απλά υλικά
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Το λάδι μαγειρικής που βρέθηκε να περιέχει τις υψηλότερες συγκεντρώσεις καρκινογόνων ουσιών
Στη βιομηχανία αποξηραμένων σύκων εφαρμόζονται μέθοδοι διαλογής με υπεριώδη ακτινοβολία για την ανίχνευση καρπών που εμφανίζουν χαρακτηριστικό φωσφορισμό, ένδειξη πιθανής παρουσίας αφλατοξινών. Ωστόσο, η τεχνική αυτή παρουσιάζει περιορισμούς. Δεν μπορεί να εντοπίσει μυκοτοξίνες που αναπτύσσονται στο εσωτερικό του καρπού, ενώ δεν ανιχνεύει την ωχρατοξίνη Α. Για τον λόγο αυτό απαιτούνται εξειδικευμένοι εργαστηριακοί έλεγχοι, όπως χρωματογραφικές και φασματομετρικές αναλύσεις.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | ΣΚΛΑΒΕΝΙΤΗΣ: Πρόστιμο για ψεύτικη προσφορά «1+1 δώρο» – Το δεύτερο προϊόν δεν ήταν δωρεάν
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Νέα ανάκληση φριτέζας λόγω κινδύνου πυρκαγιάς και εγκαυμάτων – Τα σημάδια ότι το air fryer που έχετε είναι προβληματικό
Για τις επιχειρήσεις τροφίμων, η διαχείριση του κινδύνου απαιτεί ελέγχους σε όλα τα στάδια της αλυσίδας παραγωγής. Η επιλογή πρώτης ύλης, οι συνθήκες ξήρανσης, η διατήρηση χαμηλής υγρασίας κατά την αποθήκευση, η παρακολούθηση της θερμοκρασίας, οι τακτικοί εργαστηριακοί έλεγχοι παρτίδων και η εφαρμογή συστημάτων HACCP αποτελούν βασικά μέτρα πρόληψης. Ιδιαίτερη σημασία έχει και η ιχνηλασιμότητα των παρτίδων, καθώς επιτρέπει την ταχεία απόσυρση προϊόντων από την αγορά όταν εντοπίζονται υπερβάσεις.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Τι συμβαίνει στο σώμα μας όταν πίνουμε αναψυκτικά κάθε μέρα
Για τους καταναλωτές, η παρουσία μυκοτοξινών στα αποξηραμένα σύκα δεν μπορεί να ανιχνευθεί με ασφάλεια από την εμφάνιση ή τη γεύση του προϊόντος. Παρότι ορατή μούχλα, αλλοιωμένη οσμή ή υγρασία αποτελούν ενδείξεις ακαταλληλότητας, οι μυκοτοξίνες μπορεί να υπάρχουν και σε προϊόντα που φαίνονται φυσιολογικά. Οι καταναλωτές θα πρέπει να αποφεύγουν την κατανάλωση προϊόντων που περιλαμβάνονται σε ανακλήσεις, να παρακολουθούν τις σχετικές ανακοινώσεις των αρχών και να διατηρούν τα αποξηραμένα φρούτα σε δροσερό και ξηρό περιβάλλον. Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται σε προϊόντα που έχουν παραμείνει ανοιχτά για μεγάλο χρονικό διάστημα ή έχουν εκτεθεί σε υγρασία. Οι συνεχείς κοινοποιήσεις στο RASFF, οι επαναλαμβανόμενες ανακλήσεις στην ευρωπαϊκή αγορά και τα επιστημονικά δεδομένα για τη συχνότητα επιμόλυνσης στα αποξηραμένα σύκα καταδεικνύουν ότι οι μυκοτοξίνες εξακολουθούν να αποτελούν μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις για την ασφάλεια των αποξηραμένων φρούτων στην Ευρώπη.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ρεκόρ δεκαετίας σε γονόρροια και σύφιλη – Καμπανάκι κινδύνου από το ECDC
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Γέμισαν φράουλες οι λαϊκές και τα σουπερμάρκετ – Αυτό που ανακάλυψαν οι ερευνητές για όσους τις καταναλώνουν συχνά
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ελλάδα: Πρόστιμο σε μεγάλη αλυσίδα ζαχαροπλαστείων για τη ζυγαριά – Το δικαίωμα που αγνοούν οι καταναλωτές
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | ΕΟΦ: Kαθολική απαγόρευση πώλησης προϊόντων κάνναβης – Εντατικοί έλεγχοι στην αγορά
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Καταγγελίες κατά δύο μεγάλων αλυσίδων σουπερμάρκετ για τον σολομό
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Πώς να αφαιρέσετε λεκέδες και μυρωδιές από ούρα γάτας στα χαλιά, σύμφωνα με τους ειδικούς
Το Cibum είναι εξειδικευμένο site ενημέρωσης για την ασφάλεια τροφίμων. Οι πληροφορίες του άρθρου έχουν ενημερωτικό χαρακτήρα. Για περισσότερες λεπτομέρειες πατήστε ΕΔΩ.
